Marihuana medyczna a anoreksja – czy terapia konopna może wspierać leczenie?
Marihuana medyczna a anoreksja – czy kannabinoidy mogą pomóc w leczeniu?
Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny, jest poważnym zaburzeniem odżywiania, które może prowadzić do niedożywienia, zaburzeń hormonalnych i groźnych powikłań zdrowotnych. Leczenie opiera się przede wszystkim na psychoterapii, rehabilitacji żywieniowej oraz opiece specjalistycznej. Naukowcy badają jednak, czy kannabinoidy obecne w konopiach mogą wpływać na wybrane objawy choroby, szczególnie zaburzenia apetytu i trudności z przyrostem masy ciała.
THC, główny psychoaktywny kannabinoid występujący w konopiach, wykazuje działanie pobudzające apetyt. Nie oznacza to jednak, że marihuana medyczna może skutecznie leczyć anoreksję. Dotychczasowe badania dostarczyły ograniczonych i niejednoznacznych wyników.
Dlaczego marihuana medyczna jest badana w kontekście anoreksji?
THC może zwiększać odczuwanie głodu oraz wpływać na sposób, w jaki mózg reaguje na bodźce związane z jedzeniem. Właściwości te zainteresowały badaczy poszukujących sposobów leczenia utraty apetytu i spadku masy ciała.
Preparaty zawierające THC były wcześniej badane między innymi u pacjentów z HIV/AIDS oraz chorobami nowotworowymi, u których występowały problemy z łaknieniem.
Jadłowstręt psychiczny ma jednak odmienny mechanizm. Osoby chorujące na anoreksję mogą odczuwać głód, ale świadomie ograniczać przyjmowanie pokarmów z powodu silnego lęku przed przyrostem masy ciała i zaburzonego postrzegania własnej sylwetki.
Dlatego samo pobudzenie apetytu nie rozwiązuje problemów psychicznych i behawioralnych związanych z chorobą. Naukowcy sprawdzają, czy oddziaływanie na układ endokannabinoidowy może przynieść korzyści wykraczające poza zwiększenie łaknienia.
Układ endokannabinoidowy a regulacja apetytu
Organizm człowieka wytwarza własne kannabinoidy, nazywane endokannabinoidami. Wraz z receptorami CB1 i CB2 oraz enzymami odpowiedzialnymi za ich syntezę i rozkład tworzą one układ endokannabinoidowy (ECS).
Układ ten uczestniczy w regulacji apetytu, metabolizmu energetycznego, nastroju oraz procesów związanych z odczuwaniem przyjemności.
Szczególnie interesujące dla badaczy są receptory CB1, obecne między innymi w obszarach mózgu odpowiedzialnych za kontrolę przyjmowania pokarmów. THC oddziałuje na te receptory, co częściowo wyjaśnia jego wpływ na łaknienie.
U osób z anoreksją obserwowano również zmiany w funkcjonowaniu układu endokannabinoidowego. Nie wiadomo jednak, czy przyczyniają się one do rozwoju choroby, czy stanowią reakcję organizmu na długotrwałe niedożywienie.
Co wykazały badania nad układem endokannabinoidowym u pacjentów z anoreksją?
W 2011 roku naukowcy z belgijskiego KU Leuven opublikowali w czasopiśmie Biological Psychiatry badanie dotyczące dostępności receptorów CB1 u osób z zaburzeniami odżywiania.
Badacze wykorzystali pozytonową tomografię emisyjną (PET), aby przeanalizować aktywność układu kannabinoidowego u 14 pacjentek z anoreksją, 16 z bulimią oraz 19 zdrowych kobiet.
U uczestniczek z anoreksją stwierdzono zwiększoną dostępność receptorów CB1 w określonych obszarach mózgu w porównaniu z grupą kontrolną. Autorzy zasugerowali, że zmiany te mogą stanowić mechanizm adaptacyjny związany z zaburzeniami sygnalizacji endokannabinoidowej.
Kolejne badanie, opublikowane w 2016 roku w Translational Psychiatry, analizowało zależności między dostępnością receptorów CB1 a wskaźnikiem masy ciała (BMI) u osób z różnymi zaburzeniami przyjmowania pokarmów.
Uzyskane wyniki dostarczyły kolejnych informacji o możliwym związku układu endokannabinoidowego z regulacją odżywiania. Nie potwierdziły jednak skuteczności podawania kannabinoidów w leczeniu anoreksji.
Czy THC może zwiększać przyjemność z jedzenia?
THC wpływa na procesy związane z układem nagrody, czyli mechanizmami odpowiedzialnymi między innymi za motywację i odczuwanie przyjemności.
Badania eksperymentalne sugerują, że aktywacja receptorów CB1 może zwiększać atrakcyjność bodźców związanych z jedzeniem, w tym jego zapachu i smaku.
U części osób stosujących THC obserwuje się zwiększone zainteresowanie pokarmami oraz silniejsze odczuwanie głodu.
Nie ustalono jednak, czy podobne efekty mogą skutecznie wspierać leczenie osób z jadłowstrętem psychicznym. Większość badań dotyczących wpływu kannabinoidów na odbieranie bodźców pokarmowych prowadzono w warunkach eksperymentalnych, a ich wyników nie można bezpośrednio odnosić do pacjentów z anoreksją.
Dronabinol w leczeniu anoreksji – wyniki badania klinicznego
Jedno z najczęściej przywoływanych badań nad zastosowaniem THC u pacjentów z anoreksją przeprowadzono w Danii. Jego wyniki opublikowano w 2014 roku w International Journal of Eating Disorders.
W badaniu uczestniczyło 25 dorosłych kobiet cierpiących na ciężką, wieloletnią postać anoreksji. Pacjentki otrzymywały dronabinol, czyli farmaceutyczną postać THC, lub placebo jako uzupełnienie dotychczasowego leczenia.
Dronabinol podawano w dawce 2,5 mg dwa razy dziennie przez cztery tygodnie.
Podczas stosowania dronabinolu uczestniczki uzyskały średnio o 0,73 kg większy przyrost masy ciała niż podczas przyjmowania placebo.
W trakcie badania nie odnotowano znaczących działań niepożądanych o charakterze psychotropowym. Nie stwierdzono jednak wyraźnej poprawy psychologicznych objawów zaburzenia odżywiania.
Wyniki wskazują na możliwość wpływu THC na przyrost masy ciała, ale badanie obejmowało niewielką grupę pacjentek i krótki okres leczenia. Nie pozwala więc ocenić długoterminowej skuteczności ani bezpieczeństwa tej metody.
CBD a anoreksja – nowe badanie z 2026 roku
W marcu 2026 roku opublikowano wyniki pilotażowego badania klinicznego przeprowadzonego przez naukowców z University of California San Diego. Tym razem analizowano działanie kannabidiolu (CBD), który w przeciwieństwie do THC nie wywołuje typowego odurzenia.
W badaniu wzięły udział 32 kobiety z anoreksją lub jej postacią atypową. Przez 21 dni uczestniczki otrzymywały CBD albo placebo.
Badacze oceniali bezpieczeństwo preparatu, jego metabolizm oraz zmiany w objawach zaburzeń odżywiania, depresji i lęku.
W grupie otrzymującej CBD odnotowano niewielką, statystycznie istotną przewagę w zmianie wskaźnika BMI. Zaobserwowano także korzystne kierunki zmian w niektórych objawach psychologicznych, ale różnice te nie osiągnęły istotności statystycznej.
CBD było stosunkowo dobrze tolerowane podczas krótkiego okresu obserwacji. Autorzy zaznaczyli jednak, że wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
Badanie nie stanowi podstawy do uznania CBD za skuteczny lek na anoreksję. Pozwala natomiast lepiej określić kierunki dalszych badań klinicznych.
Czy badania potwierdzają skuteczność marihuany medycznej w anoreksji?
Wyniki dostępnych badań pozostają niejednoznaczne. Przegląd systematyczny opublikowany w 2020 roku wykazał, że liczba badań klinicznych nad zastosowaniem kannabinoidów w anoreksji jest bardzo ograniczona.
Autorzy zidentyfikowali jedynie dwa niezależne randomizowane badania dotyczące THC lub dronabinolu. Jedno wskazywało na korzyści związane z przyrostem masy ciała, natomiast drugie nie wykazało oczekiwanego efektu.
Przegląd opublikowany w 2023 roku w Journal of Eating Disorders również opisywał mieszane wyniki. Część badań wskazywała na potencjalne korzyści, podczas gdy inne nie wykazywały poprawy lub sygnalizowały możliwe działania niepożądane.
Nowsza metaanaliza, opublikowana w kwietniu 2026 roku w The Lancet Psychiatry, objęła 54 randomizowane badania kliniczne dotyczące kannabinoidów w różnych zaburzeniach psychicznych i zaburzeniach związanych z używaniem substancji psychoaktywnych.
W odniesieniu do anoreksji nie wykazano statystycznie istotnej skuteczności leczenia kannabinoidami. Autorzy zwrócili również uwagę na większą częstość działań niepożądanych w analizowanych badaniach.
Obecny stan wiedzy nie uzasadnia rutynowego stosowania marihuany medycznej w leczeniu jadłowstrętu psychicznego.
Jakie ryzyko wiąże się ze stosowaniem THC u osób z anoreksją?
Pacjenci z anoreksją mogą doświadczać powikłań wynikających z niedożywienia, w tym zaburzeń elektrolitowych, spowolnienia czynności serca i osłabienia organizmu.
THC może powodować zawroty głowy, przyspieszenie czynności serca, zaburzenia koncentracji oraz niepokój. U niektórych osób występują także reakcje lękowe lub inne niepożądane objawy psychiczne.
Takie działania wymagają szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężkim niedożywieniem, współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi lub przyjmujących leki mogące wchodzić w interakcje z kannabinoidami.
Dodatkowym problemem jest ryzyko błędnej oceny efektów leczenia. Sam przyrost apetytu lub niewielka zmiana masy ciała nie oznacza ustąpienia zaburzenia odżywiania.
Jak obecnie leczy się jadłowstręt psychiczny?
Podstawą leczenia anoreksji pozostaje specjalistyczna psychoterapia połączona z rehabilitacją żywieniową i kontrolą stanu somatycznego pacjenta.
W zależności od wieku, stanu zdrowia i przebiegu choroby stosuje się między innymi terapię poznawczo-behawioralną ukierunkowaną na zaburzenia odżywiania (CBT-ED), inne specjalistyczne formy psychoterapii oraz terapię rodzinną.
Postępowanie obejmuje stopniowe przywracanie prawidłowego odżywiania, monitorowanie parametrów zdrowotnych i pracę nad mechanizmami psychologicznymi podtrzymującymi chorobę.
W ciężkich przypadkach konieczne może być leczenie szpitalne, szczególnie gdy niedożywienie prowadzi do zagrożenia zdrowia lub życia.
Zgodnie z wytycznymi brytyjskiego National Institute for Health and Care Excellence (NICE) farmakoterapia nie powinna stanowić jedynej metody leczenia anoreksji.
Marihuana medyczna a anoreksja – czy można rozważyć terapię?
Marihuana medyczna nie jest obecnie uznaną metodą leczenia jadłowstrętu psychicznego. Wyniki niewielkich badań nad THC i CBD uzasadniają dalsze analizy, ale nie pozwalają określić skutecznego i bezpiecznego schematu terapii dla osób z anoreksją.
Jeżeli pacjent z anoreksją ma również inne schorzenie, w którym rozważane jest zastosowanie leku zawierającego kannabinoidy, decyzja wymaga indywidualnej oceny lekarskiej. Konieczne jest uwzględnienie stanu odżywienia, zdrowia psychicznego oraz możliwych interakcji z innymi lekami.
Pacjenci z objawami jadłowstrętu psychicznego powinni w pierwszej kolejności korzystać z opieki specjalistów zajmujących się zaburzeniami odżywiania. Stosowanie konopi nie powinno opóźniać rozpoczęcia właściwego leczenia.
Źródła naukowe
- Gérard N. i wsp. (2011). Brain type 1 cannabinoid receptor availability in patients with anorexia and bulimia nervosa. Biological Psychiatry.
- Ceccarini J. i wsp. (2016). Association between cerebral cannabinoid 1 receptor availability and body mass index in patients with food intake disorders and healthy subjects. Translational Psychiatry.
- Andries A. i wsp. (2014). Dronabinol in severe, enduring anorexia nervosa: A randomized controlled trial. International Journal of Eating Disorders.
- Rosager E.V. i wsp. (2020). Treatment studies with cannabinoids in anorexia nervosa: a systematic review. Eating and Weight Disorders.
- Rogers C.I., Pacanowski C.R. (2023). The relationship between cannabis and anorexia nervosa: a scoping review. Journal of Eating Disorders.
- Sahota N. i wsp. (2026). Cannabidiol in Anorexia Nervosa: A Double-Blind Randomized Placebo Controlled Pilot Study to Test Safety, Pharmacokinetics, and Symptom Change. International Journal of Eating Disorders.
- Wilson J. i wsp. (2026). The efficacy and safety of cannabinoids for the treatment of mental disorders and substance use disorders: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry.
- NICE – Eating Disorders: Recognition and Treatment. Guideline NG69.